De Rijksoverheid en haar leveranciers hebben een gezamenlijke Social Return On Investment (SROI) verplichting en nemen sociale voorwaarden op bij inkoop- en aanbestedingstrajecten. Het Rijk zet haar inkoopkracht in om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen en om meer werkgelegenheid voor hen te creëren. Het gaat bijvoorbeeld om mensen met een arbeidsbeperking, vluchtelingen, asielzoekers, ex-gedetineerden en ex-topsporters.

Om deze mensen van een duurzame en passende arbeidsplek te voorzien, is de werkwijze Maatwerk voor Mensen (SROI 2.0) in het leven geroepen. Met Maatwerk voor Mensen (SROI 2.0) worden leveranciers, inkopers en beleidsmakers uitgenodigd om maatwerk te creëren. Minder te denken in verplichtingen en meer in mogelijkheden. Want er is zoveel mogelijk! Dat laat deze website zien.

Proeftuinen

In 2017 is de categorie "Inhuur Professionals" gestart met de realisatie van de proeftuinen: tijdelijke projecten waarbij honderden mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt  van werk zijn voorzien. De tientallen proeftuinen die ontstaan zijn, hebben de leveranciers en kandidaten de kans gegeven om te verkennen wat werkt in de praktijk. In deze proeftuinen is ook onderzocht hoe social return en de banenafspraak of quotumregeling voor het scheppen van werkplekken voor mensen met een arbeidsbeperking, op elkaar aan kunnen sluiten. 

Trajecten

Van de proeftuinen hebben we veel geleerd. Inmiddels hebben succesvolle proeftuinen geleid tot duurzame trajecten bij leveranciers, waardoor Social Return On Investment op maat geborgd is binnen de bedrijfsvoering. Hiermee laat de leverancier zien dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt worden begeleid naar en in een duurzame betrekking. De trajecten kunnen voor een deel opgevoerd worden als bijdragend aan de SROI-verplichting van de leverancier.

Lees meer

Tijdlijn Maatwerk voor Mensen (SROI 2.0)

In de aanbestedingen van o.a. de categorie “Inhuur Professionals” wordt “Maatwerk voor Mensen” expliciet uitgevraagd in de “wensen en eisen” en als “gunningscriterium”. Het onderscheidend vermogen van de leveranciers op het gebied van SROI heeft al aantoonbaar het onderscheid in ranking gemaakt. Deze benadering in de aanbestedingen wordt verder uitgerold: de impact van de leveranciers op hoe en hoeveel (méér) kandidaten uit de doelgroep aan (duurzaam) werk komen is significant vergroot.

In de loop der tijd zagen veel leveranciers de SROI-verplichting minder als een opgave van de Rijksoverheid, maar meer als een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Een resultaat is dat proeftuinen in de bedrijfsvoering van organisaties opgenomen worden als duurzame trajecten. Lees meer over deze verandering in de samenvatting van de marktoriëntatie. 

Vanaf 2024 krijgt de intrinsieke motivatie van leveranciers daarom meer aandacht, zoals bijvoorbeeld de manier waarop leveranciers SR(OI) duurzaam in hun bedrijfsvoering opnemen. 

Beeld: © Denk Doe Duurzaam

Denk Doe Duurzaam is een Rijksbreed programmateam dat de duurzame bedrijfsvoering van het Rijk ondersteunt, lees meer.  

“Maatwerk voor Mensen” gaat weer terug naar de Categorie “Inhuur Professionals”.

De eerste proeftuinen worden afgerond en de Maatwerk voor Mensen werkwijze wordt bij onderdelen van de Rijksoverheid een vast onderdeel van de SROI-verplichting in aanbestedingen, zoals bij de Groeituinen van Rijkswaterstaat

Lees meer voorbeelden: Maatwerk voor Mensen in de praktijk.  
 

Beeld: © Maatwerk voor Mensen / Bart Hoogveld

Sinds begin 2018 wordt Social Return On Investment 2.0 rijksbreed ingezet onder de naam ”Maatwerk voor Mensen (SROI 2.0)”.

Om categoriemanagers, rijksinkopers, HR-managers, projectleiders van de banenafspraak en andere rijksprofessionals te ondersteunen bij het uitvoeren van social return, wordt door het ministerie van BZK een tijdelijk, multidisciplinair adviesteam opgericht. In dit team zitten o.a. categoriemanagers en inkoopspecialisten met ervaring in het opzetten van proeftuinen. Het adviesteam geeft ondersteuning in de vorm van onder meer bijeenkomsten, presentaties, instrumentatie en een digitaal platform. Alle betrokken disciplines zijn daarin vertegenwoordigd: HRM, Inkoop, categoriemanagement en communicatie.

De kick-off van twaalf proeftuinen met veertig kandidaten, dertien leveranciers en de ministeries van BZK, EZK, LNV, OCW, VWS en JenV vindt plaats.

Het succes van de proeftuinen wordt twee dagen later bezegeld. De ICIA (Interdepartementale Commissie Inkopen en Aanbesteden) stemt in met het doorontwikkelen van de proeftuinen. Een doorontwikkeling waarin de rijksoverheidsdiensten Inkoop, HRM en Beleid samen met de leveranciers bepalen hoe ze social return met de meeste impact kunnen invullen.
 

Beeld: © Maatwerk voor Mensen

Accountantsbureau KPMG en de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) slaan de handen ineen met een project dat jeugdjustitiabelen een nieuwe kans geeft. Lees meer over de proeftuin van KPMG en DJI. 

"KPMG was als ‘eerste schaap’ over de dam. Daarna stond de telefoon roodgloeiend." - Fons Buurman.
 

Foto: Ondertekeningsmoment proeftuin KPMG en DJI | Fotograaf: Jurgen Huiskes

Beeld: © Maatwerk voor Mensen

Met de oprichting van de werkwijze ‘Maatwerk voor Mensen’ (SROI 2.0) is er meer ruimte binnen de social-return verplichting, waardoor er meer maatschappelijke impact wordt gecreëerd. Social return wordt nu ook op andere plekken en onder andere omstandigheden ingevuld. Onder de vlag van Maatwerk voor Mensen worden, in samenwerking met de verschillende leveranciers, SROI proeftuinen opgezet.  Ook BZK wordt intensief betrokken bij de gesprekken met de leveranciers en er wordt verder onderzocht of er een link gelegd kon worden  tussen “SROI” en “de Banenafspraak”.
De proeftuinen zijn een eerste stap richting een duurzame inbedding van de Maatwerk voor Mensen werkwijze binnen de organisaties. 

Na een plenaire sessie met alle leveranciers uit de Raamovereenkomsten en uit de daaropvolgende gesprekken met leveranciers blijkt inderdaad dat leveranciers behoefte hebben aan “meer ruimte”. Die ruimte blijkt er juridisch gezien ook te zijn. 

Esther: "Vervolgens konden we proeftuinen gaan opzetten om te experimenteren met die nieuwe ruimte.". 
 

Beeld: Jurgen Huiskes

Esther Rijken en Fons Buurman (categoriemanagement I&W) constateren dat social return on investment 1.0, zoals het in 2011 startte, weinig impact maakt. Van social return komt bij “hoogwaardige inhuur”, en dus bij het gros van de grote opdrachten, weinig terecht.

Esther Rijken en Fons Buurman, ondersteund door HR- collega’s van BZK, gaan op zoek naar oplossingsrichtingen. Fons: ‘We dachten: als we leveranciers de mogelijkheid bieden om de invulling van SROI anders te interpreteren en die SROI-verplichting nu eens niet opleggen, maar eerst met leveranciers in gesprek gaan om te kijken hoe zij dit zien.’

Sinds 1 juli 2011 zet het Rijk haar inkoopkracht in voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, door hen perspectief te bieden op werk en inkomen en ze te laten participeren in de samenleving. Social Return On Investment (SROI) 1.0 gaat van start. 

Voor wie dit niet op eigen kracht kan, heeft de overheid de taak ondersteuning te geven om tot de arbeidsmarkt toe te treden. Dit betekent dat het Rijk in alle aanbestedingen van werken en diensten boven de 250.000 euro, social return als contractvoorwaarde meeneemt. 

SROI 1.0 houdt in dat de leverancier verplicht is om 5% van de omzetwaarde te besteden aan SROI. Deze SROI-initiateven dienen direct verbonden te zijn aan de opdracht.